Izolacja termiczna budynków to kluczowy element energooszczędnej konstrukcji. Jednym z najpopularniejszych materiałów stosowanych w tym celu są panele z styropianu. Jednak na rynku dostępne są dwa główne typy: EPS (Expanded Polystyrene) oraz XPS (Extruded Polystyrene). W niniejszym artykule omówimy ich właściwości, różnice oraz wskazówki dotyczące wyboru optymalnego rozwiązania dla każdego typu inwestycji.
EPS – cechy, właściwości i zastosowania
EPS, czyli spieniony polistyren, to materiał powstały w procesie ekspandowania perełek polistyrenu za pomocą pary wodnej. W efekcie otrzymuje się lekki, trwały i stosunkowo tani surowiec o strukturze otwartokomórkowej. To właśnie dzięki tej budowie EPS charakteryzuje się dobrą paroprzepuszczalnością, co pozwala ścianom „oddychać” i odprowadzać nadmiar wilgoci.
Parametry techniczne EPS
- Przewodność termiczna (lambda): około 0,038–0,040 W/(m·K).
- Gęstość: najczęściej w zakresie 10–30 kg/m³, w zależności od przeznaczenia (docieplenia ścian, stropów czy fundamentów).
- Wytrzymałość na ściskanie: około 100–300 kPa.
- Absorpcja wody: średnia, ok. 1–4% objętości (otwartokomórkowa struktura).
- Kolor biały lub barwiony na potrzeby dekoracyjne.
Zalety i wady
- + Bardzo dobre parametry termoizolacyjne w przystępnej cenie.
- + Lekkość i łatwość obróbki (cięcie piłą, nóżem).
- + Wysoka paroprzepuszczalność, co zmniejsza ryzyko powstawania pleśni.
- – Mniejsza wytrzymałość mechaniczna niż XPS, wymaga ostrożnego transportu i montażu.
- – Większa nasiąkliwość, co może wpływać na właściwości izolacyjne przy kontakcie z wilgocią.
XPS – struktura, zalety i ograniczenia
XPS powstaje w procesie wytłaczania polistyrenu z dodatkiem środka spieniającego. Rezultatem jest materiał o zamkniętych komórkach, znacznie odporniejszy na wilgoć i obciążenia mechaniczne niż EPS. Płyty XPS są twarde, zwarte i często wykorzystywane tam, gdzie potrzebna jest wysoka wytrzymałość na ściskanie.
Parametry techniczne XPS
- Przewodność termiczna: ok. 0,030–0,035 W/(m·K) (lepsza niż w EPS).
- Gęstość: zwykle 28–45 kg/m³, co przekłada się na większą twardość płyt.
- Wytrzymałość na ściskanie: nawet 300–700 kPa (zależnie od rodzaju i producenta).
- Absorpcja wody: minimalna, poniżej 0,5% (zamknięta struktura komórek).
- Typowe kolory: różowy, zielony lub grafitowy (w zależności od barwnika i dodatków poprawiających właściwości).
Zalety i wady
- + Niska nasiąkliwość, doskonały wybór do izolacji fundamentów i podłóg na gruncie.
- + Wyższa trwałość mechaniczna, odporność na naciski i uszkodzenia.
- + Lepsze właściwości izolacyjne (niższa lambda) przy tej samej grubości płyty.
- – Wyższa cena w porównaniu do EPS.
- – Mniejsza paroprzepuszczalność, należy stosować systemy wentylowane lub odpowiednie folie.
Porównanie EPS i XPS – kluczowe różnice
Wybór między EPS a XPS zależy od konkretnego zastosowania i warunków eksploatacji. Oba materiały mają swoje mocne i słabsze strony.
Termoizolacja
- EPS: dobra termoizolacja, lecz przy większej grubości konieczność uwzględnienia parametrów lambda w obliczeniach.
- XPS: lepsze współczynniki przewodzenia ciepła, co pozwala uzyskać wyższą izolacyjność przy mniejszej grubości płyty.
Odporność na wilgoć
- EPS: podatny na wilgoć ze względu na otwartą strukturę; wymaga zabezpieczeń hydroizolacyjnych.
- XPS: niemal całkowicie wodoszczelny; idealny do izolacji fundamentów, tarasów czy stropów nad ziemią.
Wytrzymałość mechaniczna
- EPS: niższa wytrzymałość na ściskanie; odpowiedni do ścian zewnętrznych i poddaszy nieobciążonych ruchem.
- XPS: wysoka wytrzymałość; polecany pod posadzki garaży, tarasów i pod fundamenty.
Cena i dostępność
- EPS: tańszy, szeroko dostępny w wielu wariantach gęstości i grubości.
- XPS: droższy, jednak często uzasadniony dodatkową trwałością i wyższą efektywnością izolacyjną.
Praktyczne wskazówki montażowe i dobór materiału
Podstawą skutecznej izolacji jest nie tylko wybór odpowiedniego surowca, ale także fachowy montaż. W przypadku EPS zaleca się:
- Użycie klejów i gruntów dedykowanych do styropianu.
- Zastosowanie siatki zbrojącej i warstwy tynku cienkowarstwowego dla zabezpieczenia przed uszkodzeniami.
- Zapewnienie szczelności przy łączeniach – unikanie mostków termicznych.
Dla XPS istotne są:
- Dokładne wypoziomowanie podłoża (szczególnie pod posadzki i tarasy).
- Zgrzewanie lub klejenie płyt w miejscach narażonych na przenikanie wilgoci.
- Stosowanie osłon geowłókninowych i folii kubełkowych przy izolacji fundamentów.
Wybór materiału powinien uwzględniać rodzaj konstrukcji, warunki klimatyczne oraz planowany budżet. Ostatecznie zarówno EPS, jak i XPS mogą zapewnić doskonałą izolację, jeśli zostaną prawidłowo zamontowane i dopasowane do indywidualnych wymagań inwestycji.
